AP, GP, aur unka sum β patterns samjho, real-life applications dekho!
Jisme har term pichle term se ek fixed amount (common difference d) se badta ya ghatta hai.
Pattern: a, a+d, a+2d, a+3d, ...
AP: 7, 11, 15, 19,... ka 20th term kya hoga?
a=7, d=4, n=20: aββ = 7 + (20β1)Γ4 = 7 + 76 = 83
1 se 100 tak ke sabhi natural numbers ka sum (yahi Gauss ka trick hai!)
a=1, d=1, n=100, l=100
Sβββ = 100/2 Γ (1+100) = 50 Γ 101 = 5050
AP: 3, 5, 7,... ka sum 120 hai. n terms kitne hain?
a=3, d=2: Sβ = n/2[6+2(nβ1)] = n/2(2n+4) = n(n+2) = 120
nΒ² + 2n β 120 = 0 β (n+12)(nβ10) = 0 β n = 10
Jisme har term pichle term se ek fixed number (common ratio r) se multiply hota hai.
Pattern: a, ar, arΒ², arΒ³, ...
GP: 3, 6, 12, 24,... 8th term kya hai?
a=3, r=2: aβ = 3 Γ 2β· = 3 Γ 128 = 384
GP: 1, 2, 4, 8,... ka sum pehle 10 terms mein.
a=1, r=2: Sββ = 1Γ(2ΒΉβ°β1)/(2β1) = (1024β1)/1 = 1023
1 + 1/2 + 1/4 + 1/8 + ... ka sum (infinite terms).
a=1, r=1/2 (|r|<1): Sβ = 1/(1β1/2) = 1/(1/2) = 2
x > 0 ke liye, x + 1/x ka minimum value nikalo.
AM β₯ GM apply karo: (x + 1/x)/2 β₯ β(x Γ 1/x) = β1 = 1
x + 1/x β₯ 2. Minimum value = 2 (jab x = 1)
| AP | GP | |
|---|---|---|
| Pattern | Add/subtract | Multiply/divide |
| Common diff/ratio | d = aβββ β aβ | r = aβββ/aβ |
| nth term | a+(nβ1)d | aΒ·rβΏβ»ΒΉ |
| Sum n terms | n/2[2a+(nβ1)d] | a(rβΏβ1)/(rβ1) |
| Mean | AM = (a+b)/2 | GM = β(ab) |